Türkiye’de ayçiçeği tarımı

Ziraat Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Zeki Gül, ayçiçeği tarımına ilişkin bilgilendirme yaptı.

Türkiye’de ayçiçeği tarımı

Ziraat Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Zeki Gül, ayçiçeği tarımına ilişkin bilgilendirme yaptı.

18 Ocak 2015 Pazar 15:44
 Türkiye’de ayçiçeği tarımı
banner123


Ziraat Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Zeki Gül, ayçiçeği tarımına ilişkin bilgilendirme yaptı.


İşte o açıklama:


Ayçiçeği dünyada ve Türkiye`de en önemli yağ bitkilerinden biri olup, ülkemizde çoğunlukla yağlık olarak yetiştirilmektedir. Hemen her bölgemizde yetişebilen ve tanelerinde yüksek oranda ve kaliteli yağ içeren ayçiçeği ülkemizde yağ bitkileri ekim alanında pamuktan sonra ikinci sırayı almakta ve bitkisel yağ tüketiminin yaklaşık %50`sini karşılamaktadır.


Türkiye`nin hemen her bölgesinde kuru veya sulu şartlarda yetişebilen ayçiçeğinin adaptasyon alanları oldukça geniş olmasına karşın ekim alanları yıllar boyunca 500-550 bin hektar; üretim  1.100.000- 1.350.000 ton; verim ise 200- 250 kg / da düzeyinde seyretmektedir.


Ülkemizde yağlık ayçiçeği en fazla Trakya-Marmara Bölgesinde (%47,2); üretilmekte olup, bu bölgeyi %29,2 ile Orta Anadolu, %12 ile Karadeniz, %8,7 ile Akdeniz Bölgeleri izlemektedir.İlimiz ise üretim açısından 8. sırada yer almaktadır.

 

İller

Ekim Alanı

Üretim

Hektar

Payı (%)

Ton

Payı (%)

Konya

67.170

12,9

262.930

19,1

Tekirdağ

92.547

17,8

211.671

15,3

Edirne

77.539

14,9

175.857

12,7

Kırklareli

59.319

11,4

146.682

10,6

Adana

34.509

6,6

100.677

7,3

Aksaray

15.040

2,9

53.381

3,9

Tokat

17.769

3,4

47.096

3,4

Çorum

20.447

3,9

46.974

3,4

Eskişehir

10.702

2,1

37.684

2,7

Amasya

12.045

2,3

35.446

2,6

GENEL TOPLAM

520.260

1.380.000

 

Ayçiçeği tohumunda içerdiği yüksek orandaki (%22-50) yağ miktarı nedeniyle bitkisel ham yağ üretimi bakımından önemli bir yağ bitkisidir. Dünya bitkisel ham yağ üretiminin %11`i ayçiçeğinden karşılanmaktadır. Türkiye`de ise bitkisel ham yağ üretiminin %47`si ayçiçeğinden karşılanmaktadır.

Dünyada ayçiçeği yağını en çok kullanan ülkelerden biride Türkiye`dir. Türkiye`de ayçiçeği yağı tüketimi yıllık yaklaşık olarak 650 bin tondur. Ancak yerli üretimden elde edilen ayçiçeği yağı yıllık yaklaşık olarak 400-450 bin ton olmaktadır. Ortaya çıkan bu açık ithalatla karşılanmaktadır. Bu nedenle ayçiçeği, ülkemizin önemli ithal kalemlerinden biri olup, Türkiye, Avrupa Birliği`nden sonra en büyük ithalatçı ülke konumundadır.


Ülkemizin yıllar itibariyle ayçiçeği yağı üretimi aşağıdaki tabloda görülmektedir. Son on yılın ortalaması 500 bin ton dolayında olup, tohum üretimindeki artışa paralel olarak yağ üretimimiz de son yıllarda oldukça artış göstermiş ve 700 bin ton seviyelerinde gerçekleşmiştir.


TÜRKİYE AYÇİÇEĞİ YAĞI ÜRETİMİ

YILLAR

ÜRETİM (Ton)

2002/03

350.000

2003/04

312.000

2004/05

320.000

2005/06

465.000

2006/07

495.000

2007/08

460.000

2008/09

490.000

2009/10

596.000

2010/11

680.000

2011/12

707.000

2012/13

683.000

2013/14(*)

791.000

 

Türkiye`de gerek hızlı nüfus artışı ve gerekse kişi başına artan tüketim sonucu bitkisel yağ tüketiminde sürekli artış gözlenmektedir. Ancak artan nüfus ve buna bağlı olarak kişi başına tüketimin artması sebebiyle yağ üretimi tüketimi karşılayamamakta, giderek artan yağ açığı ithalat yoluyla giderilmektedir.

Yağ bitkileri üretimiyle ilgili istikrarlı bir planlamanın olmaması, mevcut üretim potansiyelinden yeterince yararlanılmamasına, bitkisel yağ açığının artmasına ve sanayinin dışarıya bağımlılığının artmasına yol açmaktadır.


Türkiye`nin yağlık ayçiçeği tohumu ve ayçiçeği yağı ithalat ve ihracat miktar ve değerleri   yıllar itibariyle ayçiçeği tohumu ithalat ve ihracatı düzenli bir seyir izlememiş, artış ve azalışlar göstermiştir.


Son on yıllık ayçiçeği yağı ithalat ve ihracatına bakıldığında, tohumda olduğu gibi yağda da istikrarlı bir seyir görülmemektedir.


Son 10 yıl ortalamasında Türkiye`nin bitkisel yağ ihtiyacının yaklaşık %70`inin ithal tohum ve ithal ham yağdan karşılanmıştır. Ayçiçeği tohumu ithalatına ilave olarak işlenmiş ve ham ayçiçeği yağı ithalatı da yapılmaktadır. Ülkemizdeki yağlı tohum ve margarin işleme kapasitesinin %50 dolayında kullanıldığı dikkate alındığında, ithalatın tohum olarak yapılması, önemli bir kazanç sağlayacaktır.


Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatının yaklaşık yarısını Bulgaristan`dan, diğer bölümün büyük bir kısmını ise Ukrayna, Romanya, Rusya ve Moldova`dan, ayçiçeği yağı ithalatının yaklaşık yarısını Ukrayna`dan, diğer bölümün büyük bir kısmını ise Rusya, Arjantin, Romanya ve Bulgaristan`dan yapmaktadır. Tohum ithalatında Bulgaristan, ham yağ ithalatında ise Ukrayna yaklaşık %50 pay almaktadır.

Yağlık ayçiçeği 1969 yılından itibaren uzunca bir süre destekleme alımları kapsamında tutulmuş; ancak 1994 yılında uygulanan Ekonomik İstikrar Programı çerçevesinde destekleme kapsamından çıkarılmıştır. Gerek birliklerin gerekse de alım yapan kuruluşun dünya fiyatından ürün almasını sağlamak, hem de üreticinin mağduriyetini gidermek amacıyla 1999 yılı ürünü yağlık ayçiçeğinde uygulanmaya başlanan prim sistemi halen devam etmektedir.

Yağlık ayçiçeği tohumu alımı gerçekleştiren iki tarım satış kooperatifleri birliğinin 2002-2014 yıllarını kapsayan dönemde alım fiyatlarındaki artışın %165 olduğu görülmektedir. Ancak söz konusu dönemde kimyasal gübre fiyatları cinsine göre %240-%320 düzeyinde artmış; karma yem ve mazot fiyatlarındaki artış ise %300`ü bulmuştur.


Ülkemizde ayçiçeği tohumu alımını gerçekleştiren tarım satış kooperatifleri birliklerinden olan Trakyabirlik 2013 yılı için 297.123 ton alım gerçekleştirirken, Karadenizbirlik aynı yıl için 55.244 ton alım gerçekleştirmiştir.


Bu  bilgiler değerlendirildiğinde Birliklerin son 10 yıllık alım ortalamalarının ülke rekoltesinin %35`ine tekabül ettiği, ancak 2012 yılında Türkiye ayçiçeği üretimi içindeki alım payının %20`ye düştüğü görülmektedir.





Son Güncelleme: 18.01.2015 15:48
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.